1. Cấu Trúc

Vる ／ Vている + と ～ Vた
Vたら ／ Vていたら ～ Vた

Vế sau thường ở thể た, diễn tả kết quả / phát hiện / sự việc xảy ra sau.

2. Cách Dùng & Ý Nghĩa

Ngữ pháp ～と…た／～たら…た có 3 nghĩa chính:

① Nhờ thực hiện hành động A mà nhận ra sự thật B

Nghĩa: “Nhờ… mà (mới) nhận ra / phát hiện ra…”

Thường dùng khi sau khi làm gì đó thì mới biết / mới phát hiện sự thật.

Ví dụ:

1. ドアを開けると、誰もいなかった。
   → Mở cửa ra thì mới biết là không có ai.
2. 調べてみたら、その話は嘘だった。
   → Thử điều tra thì mới phát hiện ra câu chuyện đó là nói dối.

② Lúc đang làm A thì sự việc B bất ngờ xảy ra

Nghĩa: “Trong khi đang… thì đột nhiên…”

Vế trước thường dùng ～ている／～ていたら. Vế sau là sự việc không dự đoán trước

Ví dụ:

3. 寝ていると、急に電話が鳴った。
   → Đang ngủ thì đột nhiên điện thoại reo.
4. 勉強していたら、停電になった。
   → Đang học thì bị cúp điện.

③ Hành động vế trước trở thành nguyên nhân cho kết quả vế sau

Nghĩa: “Làm A thì dẫn đến / trở thành B”

Nhấn mạnh quan hệ trước – sau rõ ràng, mang tính kết quả tự nhiên.

Ví dụ:

5. ボタンを押すと、画面が消えた。
   → Nhấn nút thì màn hình tắt.
6. 薬を飲んだら、気分がよくなった。
   → Uống thuốc xong thì cảm thấy đỡ hơn.

📌 Cả hai không dùng cho mệnh lệnh / ý định tương lai.

3. Ví Dụ

1. 家に帰ると、電気が全部消えていた。
   → Về đến nhà thì phát hiện tất cả đèn đều tắt.
2. 窓を開けたら、雨が降っていた。
   → Mở cửa sổ ra thì mới biết là đang mưa.
3. テレビを見ていると、地震速報が流れた。
   → Đang xem TV thì có cảnh báo động đất.
4. 駅に着いたら、電車はもう出たあとだった。
   → Đến ga thì tàu đã chạy mất rồi.
5. 料理していると、ガスが止まった。
   → Đang nấu ăn thì gas bị ngắt.
6. 話を聞いてみると、彼は何も知らなかった。
   → Nghe thử câu chuyện thì hóa ra anh ấy không biết gì.
7. ドアを閉めると、鍵がかかった。
   → Đóng cửa thì khóa tự động bật.
8. 外に出たら、急に寒くなった。
   → Ra ngoài thì đột nhiên trời trở lạnh.
9. 携帯を確認すると、メッセージが届いていた。
   → Kiểm tra điện thoại thì đã có tin nhắn.
10. 掃除していたら、昔の写真が出てきた。
    → Đang dọn dẹp thì tìm thấy ảnh cũ.