[Ngữ Pháp N4] Cách sử dụng て／で trong tiếng Nhật

1. Tổng Quan

て (～て) và で (～で) đều xuất hiện sau động từ, tính từ, danh từ và dùng để kết nối mệnh đề hoặc biểu đạt các ý nghĩa khác nhau tùy theo ngữ cảnh.

Cả hai giúp diễn đạt nhiều ý nghĩa:

• Chuỗi hành động
• Nguyên nhân / lý do nhẹ
• Trạng thái song song
• Địa điểm hành động
• Cách thức, phương tiện làm gì đó
• Miêu tả tính chất, liên kết mô tả

2. Cách Dùng て (V て / A て / N で)

A) Kết nối hành động – Thứ tự sự việc

Dùng て để kết nối hai (hoặc nhiều) hành động xảy ra theo thứ tự:

Cấu trúc: V1 て、 V2 て、 V3 …

Ví dụ:

1. 朝ごはんを食べて、学校に行きます。
   → Tôi ăn sáng rồi đi học.
2. 家に帰って、宿題をします。
   → Về nhà rồi làm bài tập.

B) Liệt kê trạng thái / hành động

Ví dụ:

3. シャワーを浴びて、ご飯を食べて、会社へ行きました。
   → Tắm xong, ăn cơm rồi đi làm.

C) Miêu tả nguyên nhân – vì… nên…

Ví dụ:

4. 暑くて、寝られなかった。
   → Vì nóng nên không ngủ được.

D) Kết nối tính từ/liệt kê đặc điểm

Ví dụ:

5. この部屋は広くて明るい。
   → Phòng này vừa rộng vừa sáng.
6. 新幹線は速くて安全です。
   → Tàu Shinkansen vừa nhanh vừa an toàn.

E) て với danh từ

Ví dụ:

7. 山崎さんは親切で、やさしい人です。
   → Anh Yamasaki là người vừa tốt bụng vừa hiền.

3. Cách dùng で (trợ từ)

Khác với て, で là một trợ từ đi sau danh từ để biểu thị:

A) Địa điểm hành động

で chỉ nơi một hành động diễn ra (hành động đó đang xảy ra tại vị trí này, không chỉ là tồn tại ở đó).

Ví dụ:

8. 図書館で勉強します。
   → Học ở thư viện.
9. 公園で遊びます。
   → Chơi ở công viên.

B) Cách thức / phương tiện

で chỉ bằng cách, phương tiện, dụng cụ để thực hiện hành động.

📌 Ví dụ:

10. 箸でご飯を食べます。
    → Ăn cơm bằng đũa.
11. バスで行きます。
    → Đi bằng xe buýt.

C) Lý do, nguyên nhân

で cũng có thể diễn nêu lý do, cảm xúc, hoàn cảnh (đặc biệt với danh từ chỉ tình trạng).

Ví dụ:

12. 台風で建物が倒れました。
    → Tòa nhà bị đổ do bão.
13. 病気で学校を休みました。
    → Tôi nghỉ học vì bệnh.

4. So Sánh て Và で